Việt Nam tăng “chóng mặt” trong sử dụng rượu, bia (Thứ Năm 21/06/2018 | 15:09 GMT+7)

VH- Công bố số liệu mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tiếp tục cảnh báo về thực trạng sử dụng rượu, bia tại Việt Nam ở mức báo động.

Báo cáo của WHO cho thấy, việc sử dụng rượu, bia của Việt Nam đang ở mức báo động và có xu hướng gia tăng nhanh qua các năm, thể hiện qua 3 tiêu chí: Mức tiêu thụ số lít cồn nguyên chất bình quân/người/năm nhất là với nam giới, tỷ lệ người dân có uống rượu, bia và tỷ lệ người uống rượu, bia ở mức nguy hại.

“Tăng hạng” từ 94 lên 64 về tiêu thụ rượu bia

Về mức độ tiêu thụ rượu bia, nếu quy đổi ra số lít cồn nguyên chất thì bình quân mỗi người trên 15 tuổi ở nước ta đã sử dụng 3,8 lít/năm trong giai đoạn 2003 – 2005, tăng lên 6,6 lít trong giai đoạn 2008 -2010 và tiếp tục lên tới 8,3 lít vào năm 2016, tức là đã tăng tới 118%. Điều này khiến Việt Nam tăng 30 bậc theo xếp loại của WHO từ vị trí 94 lên vị trí 64/194 quốc gia; cùng với Thái Lan đứng thứ ba châu Á (sau Lào và Hàn Quốc). Trong đó, tỷ trọng tiêu thụ cồn nguyên chất từ bia đang tăng nhanh hơn từ rượu nên tác hại do sử dụng bia cũng đang ngày càng gia tăng.

Về mức độ phổ biến của việc uống rượu, bia, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ nam giới uống rượu bia cao nhất thế giới và tỷ lệ uống rượu bia ở cả hai giới đang ngày càng gia tăng. Năm 2015 tỷ lệ nam giới có sử dụng rượu, bia đã tăng lên ở mức tương ứng là 80,3% ở nam giới. Nghiêm trọng hơn, tình trạng uống rượu, bia ở mức nguy hại đang là thách thức lớn ở Việt Nam. Năm 2015 có tới 44,2% nam giới uống rượu bia ở mức nguy hại (trong 30 ngày qua có ít nhất 1 lần uống từ 60gr cồn trở lên). Tỷ lệ này ở năm 2010 là 25%, tức là tăng gần gấp đôi sau 5 năm.

“Với mức tăng nhanh và nhiều như thế này đã gây ra những tác động đến sức khỏe của người dân, ví dụ tử vong vì các bệnh không lây nhiễm ở Việt Nam đang là vấn đề nóng và quan trọng. Số liệu cho thấy, trên 70% số người tử vong là do bệnh không lây nhiễm và sử dụng rượu, bia là một trong những yếu tố “đóng góp” gánh nặng bệnh tật ở Việt Nam”, ông Nguyễn Phương Nam, Văn phòng Tổ chức y tế thế giới tại Việt Nam nhận định.

Cũng theo ông Nam, WHO khuyến cáo tất cả các quốc gia trên thế giới thực hiện ba biện pháp nhằm kiểm soát tốt nhất tác hại của rượu, bia một cách hiệu quả là tăng giá, kiểm soát chặt quảng cáo, tài trợ của doanh nghiệp rượu bia, đặc biệt là các chương trình nhắm đến giới trẻ; thứ ba là hạn chế sự có sẵn của rượu, bia lên quan đến cấp phép, hạn chế giờ bán (làm cho sự tiếp cận với rượu bia giảm đi).

Có nên thành lập Quỹ Nâng cao sức khỏe?

Một trong những nội dung gây phản ứng của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh rượu, bia là việc đóng góp ngoài thuế tiêu thụ đặc biệt để hỗ trợ, cung cấp nguồn lực cho các hoạt động phòng, chống tác hại của rượu, bia và nâng cao sức khỏe.

Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia đề xuất hai phương án, một là thành lập Quỹ Nâng cao sức khoẻ và gộp cả Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá đang hoạt động hiện nay; hai là, nếu không thành lập Quỹ Nâng cao sức khỏe, thì doanh nghiệp cũng phải đóng góp một khoản như việc có Quỹ. Theo đó, khoản đóng góp bắt buộc của cơ sở sản xuất, nhập khẩu bia, rượu được tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt. Lộ trình đóng góp được Ban soạn thảo đề xuất là: 0,5% từ ngày Luật có hiệu lực; 1% từ ngày 1.1.2025. Khoản đóng góp bắt buộc được khai, nộp cùng với thuế tiêu thụ đặc biệt do cơ sở sản xuất, nhập khẩu rượu, bia tự khai, tự tính, tự nộp theo hướng dẫn của Bộ Tài chính.

Trong tờ trình lên Chính phủ, Bộ Y tế ước tính, nguồn kinh phí từ Quỹ nâng cao sức khỏe cộng đồng hằng năm từ khoản đóng góp bắt buộc từ các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu rượu, bia cho các hoạt động phòng chống tác hại của bia, rượu, thuốc lá sẽ khoảng hơn 300 tỷ đồng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp lại cho rằng, việc đóng góp này sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp. Hơn nữa, thuế tiêu thụ rượu bia đang ở mức cao, nếu phải đóng góp sẽ làm tăng giá và người sử dụng sẽ chuyển sang dùng rượu, bia không có nguồn gốc, kém chất lượng. “Thu thêm thuế sẽ làm triệt tiêu tính chủ động và đầu tư của doanh nghiệp cho các chương trình trách nhiệm xã hội”, đại diện Phòng Thương mại và công nghiệp châu Âu tại Việt Nam cho hay.

Tuy nhiên, đại diện WHO tại Việt Nam cho biết, đã có trên 20 quốc gia và lãnh thổ thành lập mô hình Quỹ, có nước thành lập quỹ rượu bia, thuốc lá riêng, có quốc gia, thành lập chung một quỹ như Thái Lan. Đây là mô hình sáng tạo, hiệu quả để các quốc gia có nguồn tài chính bền vững để thực hiện các biện pháp nâng cao sức khỏe, tuyên truyền, tổ chức chiến dịch tăng cường vận động cho người dân. “Chính phủ Việt Nam cũng đưa rượu, bia vào danh sách hàng hóa không khuyến khích tiêu dùng, thì các doanh nghiệp cần phải đóng góp cho xã hội để giảm thiểu cho tác hại rượu bia, đồ uống có cồn gây ra. Đây là trách nhiệm của các doanh nghiệp trong việc cùng xã hội giải quyết hậu quả và góp phần nâng cao chất lượng dân số của Việt Nam và năng suất lao động thông qua các chính sách nâng cao sức khỏe cho người dân”, ông Nguyễn Phương Nam chia sẻ.

Ban soạn thảo Dự án Luật cho biết, hiện nay ngân sách nhà nước cấp cho các hoạt động phòng chống tác hại của rượu, bia chỉ là 300 triệu đồng, thì không thể đủ để tuyên truyền, thay đổi nhận thức dẫn đến thay đổi hành vi sử dụng của người dân. Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, việc thành lập Quỹ, hay không sẽ do Quốc hội quyết định, nhưng cần phải có nguồn lực để có tổ chức các hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ các nạn nhân của việc sử dụng rượu bia. Quỹ này sẽ không nằm ở Bộ Y tế mà Thủ tướng Chính phủ sẽ là Chủ tịch Quỹ và Bộ Tài chính sẽ quản lý, điều hành theo yêu cầu thực tế. 

QUỲNH HOA

Print
Tags: